فلوت ریکوردر

آموزش فلوت ریکوردر کرج

آموزش فلوت ریکوردر کرج

ساز شناسی فلوت ریکوردر

فلوت ریکُردِر (Recorder) یکی از اعضای خانواده­ ی بزرگ فلوت محسوب می­ شود که در گذشته از جنس چوب ساخته می­ شد و امروزه علاوه بر چوب، از نوعی پلاستیک فشرده (Resin) نیز در ساخت آن استفاده می­ شود. این ساز جزو سازهای بادی بدون زبانه است. در ادامه به نمونه ای از اجرای فلوت ریکردر توجه نمایید

در صورتی که با تلفن همراه وارد شدید، جهت اجرای فایل صوتی بر روی listen in browser بر روی ابزار صوتی در پایین اشاره نمایید

آموزش فلوت ریکوردر کرج

چگونگی تولید صدا در فلوت ریکردر

نوع تولید صوت در آن بدین نحو است که هوا به ­واسطه ­ی دمیدن، از ابتدای دهنه­ ی ساز گذر می­ کند و به حفره­ ای سوتَکی­ شکل می­ رسد. هوا پس از برخورد به لبه­ ی تیزی که جلوی آن حفره وجود دارد، به دو بخش تقسیم می­ شود و یا به عبارتی دیگر، به دو سمت متفاوت حرکت می­ کند. بخشی از آن به درون لوله­ ی ساز می­ رود و بخشی دیگر به بیرون ساز منتقل می­ شود. همین برخورد هوا (فوت نوازنده) با لبه ­ی تیز، و نیز حرکت دو طرفه ­ی هوا، باعث ایجاد ارتعاشات معیّنی می ­شود که در نتیجه ­ی آن، صوت موسیقایی پدید می­ آید.

آموزش فلوت ریکوردر کرج

آموزش ساز دهنی و فلوت ریکوردر در کرج زیر نظر استاد حبیب دلیری در آموزشگاه موسیقی ملودی

این ساز در پنج اندازه ­ی مختلف وجود دارد که نام­شان به­ ترتیب از زیر به بم (کوچک­ترین اندازه تا بزرگ­ترینش) عبارتند از: سُپرانینو (Sopranino)، سُپرانو (Soprano)، آلتو (Alto)، تِنُر (Tenor)، باس (Bass). وسعت صوتی همه­ ی اعضای خانواده­ ی ریکُردِر، دو «اُکتاو» و یک «دومِ بزرگ» است. در این میان، سُپرانینو، سُپرانو و آلتو بدون کلیدند و دو نوعِ تِنُر و باس، به­ دلیل اندازه­ ی بزرگ­شان و برای سهولت انگشت­ گذاری، کلیدهایی معدود دارند.

آموزش فلوت ریکوردر کرج

سیستم انگشت گذاری در فلوت ریکردر

به طور کلّی، دو نوع سیستم انگشت­ گذاری در ساخت سازهای خانواده­ ی فلوت ریکُردِر لحاظ شده است که یکی سیستم ژِرمن (German System) و دیگری سیستم بارُک (Baroque System)  نامیده می ­شود. تفاوت اصلیِ این دو سیستم، در نوع انگشت ­گذاری برخی نُت ­ها است و معمولاً از روی بدنه ­ی ساز می ­توان پی بُرد که آیا سیستم انگشت­ گذاری آن، ژرمن است یا بارُک؛ به این ترتیب که اگر ژرمن باشد، حرف G (مخفّف German) و اگر بارُک باشد، حرف B  (مخفّف Baroque) روی بدنه­ ی ساز درج می­ شود. علاوه بر این، نوع سیستم انگشت­ گذاریِ هر ساز معمولاً روی کیف یا پوشش آن ساز نیز نوشته می­ شود. راه دیگر تشخیص این دو نوع سیستم انگشت­ گذاری، دقت بر اندازه ­ی دو سوراخ از سوراخ­ های پایینی ساز است. این تفاوت در شکل زیر آشکار می­ شود.

آموزش فلوت ریکوردر کرج

آموزش فلوت ریکوردر کرج

برای اینکه تفاوت­ های این دو سیستم، بیشتر و واضح­ تر شناخته شود، توضیح کوتاهی که در ادامه می­ آید، مفید خواهد بود. در نوع ریکُردر سُپرانو با سیستم انگشت ­گذاری بارُک، انگشت­ گذاری نت فا مشابه انگشت­ گذاری نت­ های دیگر یا در ادامه­ ی نت­ های قبل و بعدش نیست. به عبارتی دیگر، تولید نت فا در ریکُردر سُپرانو با سیستم انگشت­ گذاری بارُک، انگشت­ گذاری خاصی را می­ طلبد که با انگشت­ گذاری نت­ های قبل و بعدش، متفاوت و تا اندازه­ ای چالش­ برانگیز است.

اما در عوض، تولید نت­ های دارای دیِز یا بِمُل ساده است، یعنی نیاز به انگشت­ گذاری پیچیده ­ای ندارد. نکته­ ی مهم دیگر این است که همه­ ی اندازه­ های مختلف ریکُردِر در سیستم بارُک، از نظر انگشت­ گذاری، از یک نظم و قاعده ­ی واحد پیروی می­ کنند. برای مثال، نوازنده ­ای که مدت­ ها با ریکُردر سُپرانو در سیستم بارُک اجرا کرده است، در یادگیری انگشت­ گذاری ریکُردر آلتو در سیستم بارُک، با مسئله ­ی جدیدی مواجه نمی­ شود و با همان روال انگشت­ گذاری ریکُردر سُپرانو به نوازندگی می­ پردازد و تنها تفاوت، اختلافی است که در خود نت­ ها ایجاد می­ شود.

آموزش فلوت ریکوردر کرج

از ویدئو های آموزشگاه موسیقی ملودی در شبکه تماشا دیدن نمایید

نکات بالا در مورد سیستم ژرمن، برعکس است. بدین ترتیب که انگشت­ گذاری نت فا در ریکُردر سُپرانو با سیستم انگشت­ گذاری ژرمن، انگشت­ گذاری ساده ­ای است و با همان نظم انگشت­ گذاری نت­ های قبلی و بعدی به صدا در می­ آید. اما ریکُردرهای ژرمن، نوازنده را در تولید نت­ های دارای دیِز یا بِمُل دچار چالش می ­کنند. علاوه بر این، تمام انواع ریکُردرهای ژرمن ـ برخلاف ریکُردرهای بارُک ـ از یک سیستم انگشت­ گذاری واحد پیروی نمی ­کنند و نوازنده مجبور است روال انگشت­ گذاریش را از سازی به ساز دیگر (مثلاً از سُپرانو به آلتو) تغییر دهد.

در حال حاضر، نوع ریکُردر سُپرانوبا سیستم انگشت­ گذاری ژرمن بیش از انواع دیگر در ایران به­ کار می­ رود. دلیل آن شاید سهولت در انگشت ­گذاری نت­ های اصلی (دو، ر، می، فا، سل، لا، سی) روی این ساز باشد که تشکیل­ دهنده­ ی بسیاری از ملودی­ های ساده ­اند. در نتیجه، نواختن آن ملودی­ ها برای مبتدیان آسان­ تر می­ شود.

نویسنده: حبیب دلیری

آموزش فلوت ریکوردر کرج

از بخش ساز شناسی آموزشگاه موسیقی ملودی نیز دیدن نمایید

امروزه فلوت ریکردر بسیار مورد توجه مخاطبین قرار گرفته است. از دلایلی که این ساز، این چنین مورد استقبال قرار گرفته است می توان به ساختار سبک، قابل حمل و صدای سحر انگیز آن اشاره کرد. هر چند در فرا گیری این ساز نقش تنفس را نباید نادیده گرفت و یکی از چالش های پیش روی متقاضیان و علاقمندان به این ساز، نحوه تنفس صحیح در حین اجرا است. البته نقش تنفس در تمامی ساز های بادی از جمله ساز دهنی ( هارمونیکا )، فلوت، نی انبان و… دارای اهمیت بسیار بالایی بوده و هنرجویان در بدو کار می بایست که تمامی نکات مرتبط با تنفس و نقش آن در اجرای ساز های بادی را دانسته و نسبت به تمرینات خاص این مهم دقت عمل لازم را داشته باشند.

لازم به ذکر است که هنر جویان در صورت فرا گیری یکی از انواع فلوت ریکردر، می توانند با تمرین و نیز رعایت نکاتی خاص، دیگر فلوت های ریکردر را نیز بنوازند.